مختصری در سازشناسی و شاخه بندی سازها:

مردم نقاط گوناگون جهان از سازهایی استفاده می کنند که از نظر ساخت و رنگ صوتی با یکد یگر تفاوت بسیار دارند, ساز را می توان به عنوان هر مکانیسمی- جز صدای انسان- که صدای موسیقایی تولید می کند تعریف کرد. محبوبیت سازها بسته به ذوق و سلیقه ی موسیقایی و نیز مقتضیات زمان است. امروزه فقط گروهی از سازهای شناخته شده کاربرد دارند. از سوی دیگر, توجه و علاقه به موسیقی ادوار پیشین سبب احیای سازهایی شده است که مدت ها به دست فراموشی سپرده شده بودند .
به صورت کلی تعداد سازها بسیار زیاد و نامحدود است , به طوریکه نمی توان بدون دسته بندی کردن آنان حتی سازهای مهم تر را شناخت. در این دسته بندی سازها در چند رده ی مختلف قرار می گیرند :

به ادامه مطلب بروید...


 


الف- سازهایی که تولید صوت در آن ها توسط سیم یا زه صورت می گیرد. این دسته خود به چند دسته ی کوچک تر تقسیم می شوند .
1 ) دسته ای که سیم به وسیله ی کشیدن زخمه زدن با انگشت یا با مضراب تولید صوت می کند مانند: تار ، گیتار و غیره ( سازهای زهی زخمه ای(
2 ) دسته ای که سیم به وسیله ی کشیدن آرشه صوتی حاصل می کند مانند: ویولن, کمانچه, و غیره ( سازهای زهی آرشه ای )
3 ) دسته ای که با کوبیدن به وسیله ی چکش مانندی بر روی سیم صوتی از آن حاصل می شود مانند: سنتور ( سازهای زهی کوبشی ( (4 دسته ای که کوبیدن( چکش ) روی سیم, به وسیله ای مکانیکی انجام می گیرد, مانند پیانو. ( سازهای زهی شستی دار )
توضیح: ( زهی ها در میان تمام گروه های سازی دارای بیشترین تنوع صوتی و پهناورترین گستره بیانی هستند . رنگ های صوتی آن ها گوناگون, وسعت های صوتشان بزرگ و توانایی های دینامیکی آن ها بسیار فراوان است. نوازندگان زهی می توانند صداهایی درخشان و چالاک یا کندآهنگ و لرزانی ایجاد کنند؛ آن ها قادرند به ظرافت و لطافت یک آواز خوان, صداها را مهار کنند. نقش سازهای زهی در آثار ارکستری بیش از هر گروه دیگری از سازها است. نوای سازهای چهارگانه ی زهی حتی با وجود رنگ های صوتی متفاوت به زیبایی درهم می آمیزد . )
ب- سازهایی که صوت در آن ها در نتیجه ی دمیدن هوا حاصل می شود, این دسته نیز به نوبه ی خود به چند دسته ای کوچک تر تقسیم می شود :
1 ) دسته ای از سازها که از جنس چوب یا ( آبنوس)ساخته شده اند ( سازهای بادی چوبی ) ( هر چند در سده ی بیستم فلوت و پیکولو را از فلز ساختند) توضیح : بادی های چوبی همگی در طول بدنه ی خود دارای سوراخ های کوچکی هستند که با انگشت یا بالشتک هایی, که به وسیله ی شستی های ساز به حرکت در می آیند, باز و بسته می شوند. نوازنده, با باز و بسته کردن این سوراخ ها, طول ستون هوای نوسان کننده را تغییر می دهد و به این ترتیب صداهایی با زیر و بم متفاوت ایجاد می کند . توجه شود که رنگ صوتی ویژه ی هر ساز بادی چوبی تا حّد زیادی از روش ایجاد نوسان در آن ها نشات می گیرد. همچنین لازم به ذکر است که بعضی از این نوع سازها دوزبانه و بعضی دیگر یک زبانه دارند. ( زبانه یک یا دو قطعه ی کوچک پلاستیک است که در جلوه ی دهنی ساز قرار می گیرند . )
انواعی از سازهای بادی چوبی عبارتند از : پیکولو , فلوت, اُبوا, کُرآنگله, کلارینت باس, باسون, کُنترباسون و ...
2 ) دسته ای از سازها که از جنس مس, برنج یا حتی نقره ساخته شده اند, مانند ترومیت, ترومبون و ... ( سازهای بادی برنجی (
توضیح : بادی های برنجی سازهایی پرقدرتند؛ هنگامی که قوی بنوازند, بقیه ی ارکستر را از راه به در می کنند. این سازها در لحضه های اوج موسیقی و در ارائه ی عبارت های قوی و قهرمانی به کار گرفته می شوند. سرعت اجرایی بادی های برنجی از سرعت اجرایی اغلب زهی ها و بادی های چوبی کمتر است و نیز کمتر به عنوان تک نواز به کار گرفته می شوند. این سازها اغلب یادآور مارش یا مراسمی هستند که در فضای باز برپا می شود. آن ها طی سده های متمادی سازهایی ساده و فقط قادر به ایجاد صداهایی معدود بوده اند و بیشتر برای ابلاغ علامت های نظامی, در آیین های مذهبی یا نواختن نواهای شکار به کار می رفته اند .
3 ) دسته ای از سازها که , مانند پیانو, دارای شستی هستند و حصول صوت یا دمش هوا به وسیله ای مکانیکی یا الکتریکی انجام می گیرد , مانند: ارگ, آکاردئون و غیره ( سازهای شستی دار دار بادی )
پ- سازهایی که صوت در آن ها در نتیجه ی کوبیدن حاصل می شود. تعداد و انواع این سازها بسیار زیاد است و به طور کلی همه را جزو ( سازهای ضربی ) به حساب می آورند. از انواع آن عبارتند از :
-1 دسته ای که بر روی آن ها پوست کشیده شده و با دست یا چوب, برآن می کوبند, مانند: تیمپانی, نقاره, دایره و ...
2 - دسته ای که بر هر دو سطح بالائی و پائین پوست کشیده و خود ساز را به شکل استوانه ساخته اند, و با دست یا چوب به یک یا هر دو طرف می کوبند, مانند: دهل, طبل بزرگ نظامی, طبل کوچک و ...
3 -دسته ای چند, که ساز در اساس از دو تکه چوب بر روی تیغه های فلزی زنگوله و غیره اصواتی مخصوص و زنگوار حاصل می شود .
توضیح: سازهای کوبه ای مدت ها فقط برای تاکید بر ریتم و نیز برجسته کردن لحضه های اوج موسیقی به کار گرفته می شوند, اما از حدود 1900 این سازها در برابر زهی ها, بادی های چوبی و بادی های برنجی به ایفای نقشی کمتر حاشیه ای و بسیار متفاوت با گذشته پرداختندو آهنگسازان سده ی بیستم در بهره گیری از رنگ های صوتی سازهای کوبه ای بسیارمشتاق بوده اند و گاه برای نمایاندن این اشتیاق آثار ویژه ی سازهای کوبه ای ساخته اند که یونیزاسیون ( 1931 ) اثر ادگاروارز ، نمونه ای از آن هاست. ناگفته نماند که موسیقیدانان جازوراک سازهای کوبه ای را تمام و کمال به کار گرفته اند که از آن ها می توان به سازهای مثل جیرو , ماراکاس, دو قطعه چوب به هم زدنی و بونگو برای رقص و کنسرت اشاره کرد. با این همه و با تجربه های کاوشگرانه ی اخیر در استفاده از توانایی های این سازها موسیقیدانان غربی به قدرت نسبت به کاربردهای بسیار متنوع و گوناگون کوبه ای ها, مانند آنچه در موسیقی آفریقا و آسیا دیده می شود, گرایش نشان داده اند؛ در موسیقی آسیایی, دگرگونی های ظریف ریتم, رنگ آمیزی و دینامیک به شیوه ای خیال انگیز به کار گرفته می شوند .
ت- سازهای الکترونیک/ ساز الکترونیک سازی است که صدا را به روش های الکترونیک ایجاد یا تقویت می کند. اختراع اولین نمونه های این سازها به 1904 باز می گردد, اما از دهه ی 1950 به بعد تاثیری چشمگیر بر موسیقی داشته اند. امروزه تکنولوژی الکترونیک و تکنولوژی کامپیوتر به سرعت پیشرفت کرده ، پیوسته متحول شده و به گونه ای فزاینده در هم آمیخته شده اند. سازهای تقویت شده مانند پیانو, ارگ و گیتار الکتریکی و نیز سینتی سایزر, کامپیوتر و یا ( ترکیب ) تمام آن ها از جمله سازهای الکترونیکی هستند که برای اجرا و ساخت موسیقی به کار می روند .
در انتها رایج ترین سازها را بر اساس هویت ایرانی و یا غربی بودنشان و با توجه به دسته بندی های فوق نام می بریم :
الف- سازهای ایرانی: - زهی زخمه ای : تار, سه تار , عود, دوتار, تنبور, رباب, قانون
- زهی کوبه ای : سنتور
- زهی آرشه ای: کمانچه, قیچک
- سازهای بادی: نی, سرنا, کرنا, دوزَله , بالابان
- سازهای ضربی: تمبک, دُهُل, دایره, نقاره , گَوَرگِه
ب- سازهای غربی :
- سازهای آرشه ای: ویولن, ویولن آلتو ( ویولا ), ویولنسل, کنترباس .
- سازهای بادی چوبی: فلوت پیکولو ( کوچک), فلوت , قره نی( کلارینت), قره نی باس ( کلارینت باس), ابوا, کرآنگله, فاگوت, کنتر فاگوت , ساکسوفون
- سازهای بادی برنجی: ترومبت, کر, ترومبون, توبا ,
- سازهای ضربی ( کوبی ): تیمپانی, طبل بزرگ, طبل کوچک, سنج, مثلث, دایره زندگی, قاشقک, تام تام ( کَنگ), گیسلوفون .
- سازهای دیگر: پیانو, ارگ, هارپ, گیتار, آکوردئون , ساز دهنی, ملودیکا .

ادامه مطلب
:: کلمات کلیدی : موسیقی

نوشته شده توسط نگار در یکشنبه ۱۳ اسفند ،۱۳٩۱ و ساعت ۳:۳۱ ‎ق.ظ

نظرات ()



.:: Powered By persianblog.ir Copyright © 2009 by ngr973 ::.
.:: Design By :
wWw.Theme-Designer.Com ::.






موسیقی (۱٦)

اطلاعات عمومی (۱٤)

سایر (۱۳)

هنر (۱٠)

زندگی نامه (٥)

ساز شناسی (٥)

مطالب علمی جالب (٥)

بزرگان موسیقی (٥)

پزشکی (٥)

طنز (٤)

شعر (۳)

تاریخچه (۳)

عشق (٢)

وب مستر (٢)

الکسا (٢)

کاریکاتور (۱)

























پیامک بلاگ


.:.




فید متخب من