گذری بر موسیقی خانقاهی:

به طوری که ازنظر فرم های موسیقی آنها و از نظر اشعار روی موسیقی آنها تاثیر گذاشته ایم.توحیدی" با بیان اینکه در مراسم سماع صوفیان و مراسمی که در گود زورخانه انجام شده ، یکی بودند ، اظهار داشت : بعد از اسلام این دو مراسم به دو شعبه تقسیم می شود که یکی به خانقاه و دیگری به زورخانه می رود . اما تاثیرات هر دو یکی است که هر کدام از اینها متکی به ریتم است . به طوری که در زورخانه تنبک زده می شود و در خانقاه ، دف و نقاره ... که کاربرد موسیقایی این سازها در هر دو مکان ، دارای مفهوم و تقدس ویژه ای است.
این نوازنده دف در ادامه خاطر نشان کرد : ما در موسیقی خانقاه نعمت الهی و موسیقی صوفیانه به دنبال خاصیت جادو - پزشکی هستیم ، به عنوان مثال ، مراسم" غلام مارگیری" یک نوع جادو - پزشکی است . چون معتقدند که ارواح شریر را از دل مخاطب بیرون می کنند.وی در خصوص شناخت مردم مناطق مرکزی کشور نسبت به این نوع موسیقی اظهار داشت : قرار نیست ما به طریق غیر موسیقایی آن را در بین مردم جا بیندازیم . چون هر هنری که دارای مفاهیم زیبا شناسی و متکی به اصل باشد ، همیشه مخاطب خود را دارد و تمام موسیقی ها از جمله خانقاهی که متکی به ریتم هستند از اقبال عمومی برخوردارند . چرا که ریتم یک خاصیت زمینی دارد ، متعلق به همه است و خوشبختانه ما در مورد ریتم ، مشکل ریشه فرهنگی را نداریم .توحیدی" در خاتمه با بیان اینکه موسیقی سنتی ما را صوفیان حفظ کرده اند نه نهادهایی مثل وزارت ارشاد ، خاطر نشان کرد : تعزیه خوانان ، خانقاه ها وکولی ها موسیقی ما را نگه داشته اند . چون نهادی مثل وزارت ارشاد وجود نداشته که آن را حفظ کند . اما به طور قطع از دوره صفویه به بعد رواج پیدا کرده و قبل از آن نیز از سوی کولی ها شکل گرفته است و از همه چشمگیرتر توسط خانقاه ها نگه داری شده که این موسیقی را که از خانقاه ها در آمده می توان سنتی نام گذاشت.

فواد توحیدی آهنگساز و پژوهشگر موسیقی نواحی با اشاره به این‌که تعداد مخاطبان موسیقی خانقاهی محدودتر از گونه های دیگر موسیقی است می‌گوید: موسیقی خانقاهی کمتر شنیده شده چرا که همواره این نگرانی وجود داشته مبادا مردم از طریق این نوع موسیقی، جذب خانقاه‌ها و مراسم ویژه آن شوند. از سوی دیگر بعضی فرقه‌های درویشی چون اهل حق‌ها هم تمایل چندانی به شنیده شدن و اجرای موسیقی شان در حضور غیر نداشته‌اند و همه این موارد به مهجوریت بیشتر موسیقی خانقاهی کمک کرده است.

به گفته این آهنگساز و پژوهشگر موسیقی نواحی، کسانی چون داوود آزاد، قسمتی از موسیقی دروایش نعمت‌اللهی را معرفی کرده‌اند همچنان‌که علی اکبر مرادی با انتشار مجموعه مقام‌های تنبور، بخشی از این مقام ها را به گوش مردم علاقه‌مند رسانده است اما آنچه به نظر می‌رسد این‌که تمایل چندانی به گسترش موسیقی خانقاهی و دایره مخاطبان آن وجود ندارد. آن هم در روزگاری که که روی اوردن به تصوف و موسیقی خانقاهی، نشانه گریز از شرایط موجود است.

/ 1 نظر / 206 بازدید
بامداد

با صحبت جناب توحیدی موافقم.ممنون نگار عزیز